AB içinde yeniden yerleştirme (relocation) ve üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme (resettlement): İstikrarlı bir şekilde ilerleme kaydediliyor ancak hedefe ulaşmak için daha fazla çabaya gereksinim var

AB içinde yeniden yerleştirme (relocation) ve üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme (resettlement): İstikrarlı bir şekilde ilerleme kaydediliyor ancak hedefe ulaşmak için daha fazla çabaya gereksinim var

Avrupa Komisyonu-Basın Bildirisi
Brüksel, 12 Nisan 2017


Komisyon bugün, AB'nin 2 Mart 2017'den bu yana acil AB içinde yeniden yerleştirme (relocation) ve üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme (resettlement) programları kapsamındaki çalışmalarını değerlendiren on birinci ilerleme raporunu kabul etti.

AB içinde yeniden yerleştirme konusunda istikrarlı ilerleme kaydeden Üye Devletler, ayda ilave olarak 2,465 kişinin yerleştirilmesi ile birlikte yeni bir aylık rekor kırdı. AB içinde yeniden yerleştirilen kişi sayısı hâlihazırda 16,340 ulaşmış durumda. Bununla birlikte, yeniden yerleştirmeye uygun tüm kişilerin önümüzdeki aylar içerisinde yerleştirilebilmeleri için tüm Üye Devletler nezdinde daha fazla çabaya gereksinim var. Üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme alanında ise, Üye Devletler istikrarlı bir şekilde ilerleme kaydetmeye devam ediyor. Bu kapsamda, şu ana kadar 15,492 kişiye güvenli ve hukuki yollardan yerleştirme imkânı sunuldu. Bugün kabul edilen rapor, AB içinde yeniden yerleştirme ile üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme çalışmalarının iyileştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla Üye Devletlere için özel tavsiyeler içermektedir.

Avrupa Komisyonu'nun Göç, İç İşleri ve Vatandaşlıktan sorumlu Üyesi Dimitris Avramopoulos konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: "Mart ayında, AB içinde yeniden yerleştirilen kişi sayısı bakımından yeni bir rekora ulaştık. Bu durum, sorumluluk hissinin ve dayanışmanın somut göstergesidir. Şimdi, Üye Devletlerimizin sözlerini tutma ve çabalarını yoğunlaştırma zamanıdır.  Bunu yapmak onların siyasi, ahlaki ve hukuki sorumluluğudur. Bu ortak çabaya henüz katılmamış olan devletleri katılmaya davet ediyorum. Yunanistan ve İtalya'da yeniden yerleştirmeye uygun kişilerin önümüzdeki aylarda AB içinde yerleştirilmesi pekâlâ mümkündür. Bu arada, Temmuz 2015'de güvenli ve yasal yollar sunma taahhüdünde bulunduğumuz 22,500 kişinin üçte ikisinden fazlasını, üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirmeyi başardık. Bu memnuniyet verici bir haberdir. Türkiye, Ürdün ve Lübnan gibi üçüncü ülkelerle sorumluluğu paylaşma sözümüzü tutuyoruz."

AB içinde yeniden yerleştirme (Relocation)

AB içinde yeniden yerleştirme çalışmalarının hızı artmaya devam etmiş ve önceki ay % 27'lik bir ilerleme ile en iyi düzeye ulaşılmıştır. Bu çerçevede, 1,600'ü aşkın kişi Yunanistan ve 800'ü aşkın kişi de İtalya'dan olmak üzere, Mart ayında toplam 2,465 kişi AB içinde yeniden yerleştirilmiştir. 10 Nisan itibariyle, toplam 16,340 kişi AB içinde yeniden yerleştirilmiştir; bu kişilerin 5,001'i İtalya, 11,339'u da Yunanistan'dan yerleştirilmiştir. Bununla birlikte, bu olumlu gidişata rağmen AB içinde yerleştirmelerin hızı, önümüzdeki aylarda hedeflenen toplam sayının yeniden yerleştirilmesini sağlayacak hızın hayli altında seyretmektedir.

Yunanistan'da yeniden yerleştirilmeyi bekleyen yaklaşık 14,000 aday ve İtalya'da yeniden yerleştirme için şu ana kadar kaydolan yaklaşık 3,500 kişi ile birlikte, iki ülkede AB içinde yeniden yerleştirmeye uygun olan toplam kişi sayısı Konsey Kararlarında öngörülen rakamın hayli altındadır. Bu rakamlar ışığında, eğer AB Konseyi'nin Yunanistan'dan yerleştirme için onayladığı aylık en az 3,000 kişi hedefi ile Komisyon'un İtalya'dan yerleştirme için belirlediği aylık en az 1,500 kişi hedefi uygulanırsa, o zaman Yunanistan ve İtalya'da yeniden yerleştirme başvurusunda bulunmuş olan tüm uygun başvuru sahiplerinin Eylül 2017'ye kadar AB içinde yeniden yerleştirilmeleri pekâlâ mümkün olabilir. Her iki ülkede de AB içinde yeniden yerleştirme için gereken önkoşullar ve operasyonel altyapı sağlandığı için ve ayrıca AB kurumları ile uluslararası örgütler söz konusu hedeflere ulaşılması amacıyla kapasitelerini arttırdıkları için, iş artık Üye Devletlerin siyasi iradelerini ortaya koymalarına ve yükümlülüklerini karşılamaya yönelik çabalarını yoğunlaştırarak koordine etmelerine kalmıştır.

AB içinde yeniden yerleştirme (relocation) prosedüründe kalan operasyonel ve lojistik engellerin ortadan kaldırılabilmesi amacıyla, bugünkü rapor --taahhüt aşamasından transfere kadar-- tüm sürecin iyileştirilmesi hususunda belirli Üye Devletlere yönelik özel tavsiyeler içermektedir.

AB içinde yeniden yerleştirme prosedürünün iyileştirilmesi için Üye Devletlerin aşağıdaki adımları atması gerekmektedir:

 

  • Aylık taahhütlerde bulunması, taahhüt edilen toplam sayıyı arttırması, AB içinde yeniden yerleştirme taleplerini karşılama kapasitesini arttırması ve yanıt/müdahale süresini azaltması;
  • Aşırısı kısıtlayıcı tercihlerin ve gecikmelerin önüne geçmesi ve transfer prosedüründe gecikmelere yol açan gereklilikleri sınırlandırması;
  • İtalya ve yeniden yerleştirme işleminin yapılacağı Üye Devletler durumunda, ilave güvenlik mülakatı gerekliliği konusunda esneklik gösterilmesi;
  • Başta refakatsiz küçükler olmak üzere, savunmasız kişilerin başvurularına öncelik tanınması;
  • Bunların yanı sıra, İtalya durumunda, tüm uygun adayları kayıt altına alma ve tespit etme çalışmalarının mümkün olduğunca süratle bir şekilde yapılması.

Bazı Üye Devletler (Lüksemburg ve Portekiz) Yunanistan ve İtalya'ya yönelik yükümlülükleri konusunda istikrarlı bir şekilde ilerleme kaydederken, diğer bazı üye devletler ise (Bulgaristan, Hırvatistan ve Slovakya) çok sınırlı sayıda kişiyi yeniden yerleştirmektedir. Avusturya kısa zaman içerisinde yeniden yerleştirme işlemini başlatacağını açıklamış iken, diğer bazı devletler (Macaristan ve Polonya)  halen yeniden yerleştirme programına katılmayı reddetmektedir. Şu ana kadar, sadece iki Üye Devlet (Malta ve Finlandiya) hem İtalya hem de Yunanistan'a yönelik yükümlülüklerini karşılama yolunda ilerlemektedir.

Komisyon, bu nedenle, Mayıs 2017'deki bir sonraki rapordan önce AB içinde yeniden yerleştirme oranlarının koordineli bir şekilde arttırılması için Üye Devletleri tavsiyelerine ve hedeflerine uymaya çağırır. Bir önceki raporda vurgulandığı üzere, Üye Devletler eğer kısa süre içerisinde AB içinde yeniden yerleştirme çalışmalarını hızlandırmazsa, Komisyon, Konsey kararlarına uymayan devletlere karşı Antlaşmalardan kaynaklanan yetkilerini kullanmakta tereddüt etmeyecektir. Komisyon ayrıca, uygun kişilerin yeniden yerleştirilmesine ilişkin yasal yükümlülüğün Eylül ayından sonra sona ermeyeceğini de kaydeder. Komisyon, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi sürecinde ilerleme kaydedilebilmesi için Üye Devletlere yardımcı olmaya hazırdır.

Üçüncü Ülkelerden AB Ülkelerine Yerleştirme (Resettlement)

Üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme programı yolunda seyretmeye devam etmektedir. 10 Nisan itibarıyla 15.492 kişi üçüncü ülkelerden 21 [1] ülkeye yerleştirilmiştir, böylelikle, üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirilmesi öngörülen 22,504 kişinin üçte ikisinden fazlası yerleştirilmiştir. 28 Şubat 2017'den bu yana, ağırlıklı olarak Türkiye, Ürdün ve Lübnan'dan olmak üzere, toplam 1.070 kişi yeniden yerleştirilmiştir. Bazı Üye Devletler ve Ortak Ülkeler (Estonya, İrlanda, Hollanda, Finlandiya, İsveç, Birleşik Krallık, İzlanda, Lihtenştayn ve İsviçre) hedeflerini karşılamış ve birkaç ülke de AB programı kapsamında yerleştirme ülkeleri saflarına katılmış olsa da, sorumluluk paylaşımı hâlen eşit olmayan bir dağılım arz etmektedir. Dokuz Üye Devlet (Bulgaristan, Kıbrıs, Yunanistan, Hırvatistan, Malta, Polonya, Romanya, Slovakya ve Slovenya) AB düzeyinde devam eden programlar çerçevesinde üçüncü ülkelerden yerleştirme çalışmalarına daha henüz başlayacaktır.

Üçüncü ülkelerden AB'ye yönelik toplam yerleştirmeler kapsamında, Türkiye'den yapılan yerleştirmelerin hızı geçtiğimiz haftalarda artmaya devam etmiştir. Bu çerçevede, son rapordan bu yana AB'ye 1.053 Suriyeli yerleştirilmiştir. AB-Türkiye Bildirisi kapsamında, bugüne kadar toplam 4.618 Suriyeli mülteciye, Avrupa'ya güvenli ve yasal yollardan geçiş imkânı sunulmuştur. Üye Devletler, üçüncü ülkelerden yerleştirme hazırlıkları konusunda hayli ilerleme kaydetmiştir ve yapılan taahhütler hâlihazırda 26.112'ye ulaşmıştır ki bu da son rapordan bu yana önemli bir artışa işaret etmektedir. Bu arada, Avusturya ve Romanya bu program çerçevesinde ilk yerleştirme hazırlıklarını yürütmektedir. Bununla birlikte, Türkiye'den kimseyi yerleştirmemiş olan ya da bu yönde herhangi bir adım atmamış olan Üye Devletler de bulunmaktadır (Kıbrıs, Danimarka, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, Malta, Polonya, Slovakya, Slovenya ve Birleşik Krallık).

Önemli ilerlemeler kaydedilmiş olmasına rağmen, hedeflerine ulaşma bakımından hayli geride olan Üye Devletler ile henüz AB programları kapsamında kimseyi yerleştirmemiş olan Üye Devletlerin, AB-Türkiye Bildirisinin uygulanması ve uluslararası korumaya muhtaç kişilere güvenli ve hukuki yollardan AB'ye yerleşme imkânı sunulmasına yönelik ortak çabalara katkıda bulunmak üzere, üçüncü ülkelerden yerleştirme çabalarını mümkün olan ilk fırsatta arttırmaları gerekmektedir.

Arka Plan

AB içinde acil geçici yeniden yerleştirme programı, Eylül 2015'de iki Konsey Kararı ile oluşturulmuştur. Bu çerçevede, Üye Devletler İtalya ve Yunanistan'dan uluslararası korumaya muhtaç kişileri yeniden yerleştirme kapsamında almayı taahhüt etmiştir. Konsey, 29 Eylül 2016'da, AB içinde yeniden yerleştirme konusundaki ikinci Konsey Kararına bir değişiklik kabul etmiştir. Bu çerçevede, henüz tahsis edilmemiş olan 54,000 kişilik kotanın Türkiye'deki Suriyelilerin yasal yollardan AB'ye yerleştirilmesi için kullanılması kararı alınmıştır. Söz konusu karar ile birlikte AB içinde yeniden yerleştirme programı, 98,255 kişinin yeniden yerleştirilmesi taahhüdünü içermektedir.

8 Haziran 2015'de, Komisyon 'Üçüncü Ülkelerden AB'ye Yerleştirme için Avrupa Programı' konulu bir teklifi kabul etmiş, ardından net olarak uluslararası korumaya ihtiyacı olan 22,504 kişinin üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirilmeleri için 20 Temmuz 2015'de Üye Devletler arasında bir anlaşma yapılmıştır.

7 Mart 2016' da AB Konseyi, Yunanistan'daki insani durumun hafifletilmesi için AB içinde yeniden yerleştirme çalışmalarının hızlandırılması çağrısında bulunmuştur. AB Konseyi 20 ve 21 Ekim tarihli kararlarında, Yunanistan ve İtalya'ya acil destek sağlama ihtiyacı doğrultusunda, AB içinde yeniden yerleştirme ve üçüncü ülkelerden AB'ye yerleştirme uygulamalarının hızlandırılması için daha fazla adım atılması çağrısını yinelemiştir. Avrupa Birliği Konseyi 15 Aralık'ta, AB-Türkiye Bildirisinin uygulanmasına ilişkin Ortak Eylem Planını onaylamıştır. Söz konusu Plan, Yunanistan'dan ayda 3,000 kişinin başka AB  ülkelerine yerleştirilmesi hedefini içermektedir. Konsey ayrıca, başta refakatsiz küçükler için olmak üzere, AB içinde yeniden yerleştirme programlarının ve üçüncü ülkelerden AB ülkelerine yerleştirme alanındaki mevcut programların hızlandırılmasına yönelik çabaları yoğunlaştırma çağrısını yinelemiştir.

18 Mart 2016 tarihli AB-Türkiye Bildirisi, Yunan adalarından Türkiye'ye geri gönderilen her Suriyeli için bir başka Suriyelinin Türkiye'den AB'ye yerleştirileceğini öngörmektedir. Bu ilke 4 Nisan 2016 itibariyle uygulamaya girmiştir. Bu çerçevede, daha önceden AB'ye düzensiz yollardan girmemiş ya da girmeye çalışmamış göçmenlere öncelik verilmektedir. Komisyon, 13 Temmuz 2016'da, gelecekte üçüncü ülkelerden Avrupa'ya yerleştirme çabalarının daha odaklı ve uyumlu hale getirilmesi için yerleştirilecek adayların seçimi konusunda ortak standart prosedürler geliştirecek ve AB'ye yerleştirilecek kişiler için ortak koruma statüsü belirleyecek kalıcı bir 'Üçüncü Ülkelerden AB'ye Yerleştirme Çerçevesi' (EU Resettlement Framework) önermiştir. Komisyon, 2016'da AB İçinde Yeniden Yerleştirme ve Üçüncü Ülkelerden AB ülkelerine Yerleştirme konusundaki İlk Raporunu kabul etmiştir. İkinci, Üçüncü, Dördüncü, Beşinci, Altıncı, Yedinci, Sekizinci, Dokuzuncu ve Onuncu Raporlar sırasıyla 12 Nisan, 18 Mayıs, 15 Haziran, 13 Temmuz, 28 Eylül, 9 Kasım, 8 Aralık 2016 ve 28 Şubat ve 2 Mart 2017' de kabul edilmiştir.

Daha fazla bilgi için

Communication: Eleventh Report on Relocation and Resettlement

Annex 1: Relocations from Greece

Annex 2: Relocations from Italy

Annex 3: Relocations from Italy and Greece

Annex 4: Resettlement State of Play

FACTSHEET: Relocation and Resettlement

FACTSHEET: Managing the refugee crisis: EU financial support to Greece

The European Agenda on Migration

Council Decision on the relocation of 40,000 people from Italy and Greece

Council Decision on the relocation of 120,000 people from Italy and Greece

Council Decision (EU) 2016/1754 of 29 September 2016 amending Decision (EU) 2015/1601 establishing provisional measures in the area of international protection for the benefit of Italy and Greece

Council Conclusions on Resettlement of 20,000 persons in need of international protection

EU-Turkey Statement of 18 March 2016