Speech by Commissioner Stylianides delivered on behalf of High Representative/Vice-President Federica Mogherini at the European Parliament Plenary debate on the situation in the Republic of Moldova

Avrupa Parlamentosu Genel Kurul görüşmeleri sırasında Moldova’daki durumla ilgili olarak Komisyon Üyesi Stylianides tarafından Yüksek Temsilci / Başkan Yardımcısı Federica Mogherini adına yapılan konuşma

Strasbourg, 03/10/2017 
 

Moldova’yla ilişkilerimiz açısından özellikle son birkaç yıl oldukça yoğun geçmiştir. Coğrafya ve halklarımız arasındaki yakın bağlar da dâhil bunun birçok nedeni var. Ama benim üzerinde özellikle yoğunlaşmak istediğim özel bir neden var: o da ilişkilerimi çerçevesinde Moldova’ya yaptığımız teklif.

Avrupa Birliği ile ortaklık, etki alanı veya jeopolitikle ilgili değildir. Biz ortaklarımızdan kendilerine taraf seçmelerini istemiyoruz. Bizle diğer küresel güçler arasında bir seçim yapmaları gerekli değil – ortaklığımızın işleyişi bu şekilde değil.

Ortaklığımız her zaman için Avrupa Birliği içinde ve elbette ki Moldova’da yurttaşlarımızın hayatlarını daha iyi hale getirmekle ilgili. Ortaklığımız bir şey karşısında değil, bir şey için… Ekonomi ve ticaretle ilgili… Demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele ile ilgili… Önümüzdeki ay yapılacak olan Doğu Ortaklığı Zirvemize işte bu tutumla gidiyoruz.

Geçen Ağustos ayında Moldova’yla kabul ettiğimiz ve önümüzdeki iki yıl için Ortaklık Anlaşmasının önceliklerini tespit eden yeni Ortaklık Gündemine giden yolu açan da, işte bu anlayıştı. 

İşte Moldova’daki demokrasi için beliren yeni sınamaları gördüğümüzde yine aynı anlayış bizi sesimizi yükseltmeye itiyor. Geçen Temmuz ayında yeni seçim kanunu kabul edildiğinde de bunu yaptık.

Sevgili mesai arkadaşlarım Komisyon Üyesi Hahn ve elbette Yüksek Temsilci /Başkan Yardımcısı Federica Mogherini çok defalar oldukça net bir şekilde dile getirdiler: yeni mevzuat, Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu ve AGIT’in Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Bürosunun tavsiyeleriyle çelişmekte. Bu iki kurum da, reformla ilgili olarak geniş kapsamlı siyasi uzlaşının sağlanmasının; adayların ticari menfaatlere maruz kalmasına yol açacak bir sistemin engellenmesinin taşıdığı öneme işaret etmişti. Bu öneriler yeni seçim kanununda göz önünde bulundurulmamıştır.

O günden bu yana geçen süre zarfında kanun henüz uygulanmadı. Bu kanunun çok partili demokrasi üzerindeki etkileri, nasıl uygulandığına bağlı olacak. Başta, tek yetkili seçim bölgelerinin (single-mandate constituencies) tanımı olmak üzere meydana gelen gelişmeleri çok yakından izlemeye devam edeceğimiz konusunda şüpheniz olmasın.

Moldova’ya yönelik makro-finansman desteği konusundaki karar çerçevesinde seçim kanunu tartıştığınızı biliyorum.  

Bu karar, Avrupa Parlamentosu ile mutabık kalınarak kabul edilmiş olup 23 Eylül’de yürürlüğe girmiştir. Bunun yanında yapılacak tüm ödemeler Moldova’nın siyasi ön koşullara saygı göstermesine ve Moldova ile imzalayacağımız Mutabakat Zabtının uygulanmasına bağlı olacaktır.

Bu koşullar Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Anlaşmasının uygulanması ile birlikte, makro-finansman istikrarını teminat altına almak üzere gereken reformları da içerecektir.

Sağlıklı bir ekonomi, finansman ve kamu sektörlerinde şeffaflığı; yolsuzluk ve para aklamayla güçlü mücadeleyi; olumlu bir iş ortamını gerekli kılar. İsteyeceğimiz reformlar işte bunlar olacak; çünkü bu reformlar, Moldova halkının görmeyi beklediği reformlar.

Bildiğiniz gibi ülkede kısa süre önce bankacılık alanında büyük bir dolandırıcılık olayı ortaya çıkarılmıştır: Moldova'nın ekonomik sisteminin güvenilirliği bakımından kapsmalı bir soruşturma yürütülmeli ve yönlendirilen fonların geri çekilmesi önemlidir.   

2016 yılında yenilenebilir kaynakların kullanılması dahil enerji sektöründe önemli reformların hayata geçirildiğini gördük: enerji yasasının bir an evvel kabul edilmesiyle bu reform sürecinin tamamlanması büyük önem taşımaktadır.  

Ancak güçlü bir ekonominin aynı zamanda güçlü ve işler durumda bir demokrasiyle desteklenmesi gereklidir. Bu nedenle Moldova'nın yeni seçim yasasıyla ilgili uluslararası ortaklarının tavsiyelerini nasıl uygulamaya geçireceğini izlemeye devam edeceğiz.  

Sağlıklı bir demokrasi yalnızca iyi bir seçim yasasına bağlı değildir. Aynı zamanda güçlü bir yargı sistemi, yolsuzlukla ciddi biçimde mücadele edilmesi ve şüphesiz sivil toplum örgütlerine açık bir alana da ihtiyaç vardır.  

Bu hususlar Moldova halkı için önemlidir dolayısıyla bizim hassasiyet gösterdiğimiz konulardır. Bütçe desteğimi bu alanlarda sağlam reformların yapılmasını desteklemektedir. Örneğin adalet alanında reformları desteklemek üzere bir bütçe destek programımız vardır: ve şu an için bu programa herhangi bir fon transferi gerçekleştirmeyeceğiz zira bu fonları gerekçelendirecek yeterli ilerleme henüz kaydedilmemiştir.   

Demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarıyla ilişkili askıda bulunan başka bütçe destek ödemeleri de mevcuttur.

Ortaklığımız bu şekilde ilerlemektedir.2017-2020 dönemi için destek paketimize baktığınızda doğrudan yurttaşlara fayda sağlayan kırsal kalkınma, altyapı ve kadını güçlendirilmesi gibi alanlardaki projelere özellikle ağırlık verildiğini görürsünüz. Desteğimiz başta AB ile siyasi ilişki ve ekonomik bütünleşme hedefine doğru olmak üzere Moldova'nın ilerlemesine dönük reformların desteklenmesini amaçlamaktadır. Moldova kendi yurttaşlarının ihtiyaçlarına dönük ne kadar adım atarsa o kadar çok destek ve yardım alacaktır.    

Bütçe kalemleri ve reformları konuşurken teknik konular gibi gelebilir kulağa ancak yaptığımız her şeyin AB'de Moldova'da yaşayan birçok insan üzerinde son derece somut etkileri vardır. İnsanlarımız için her iki tarafın da birebir yararına olacak bir ortaklıktır bu. 

Vize serbestisi örneğin, yurttaşlarımızın AB ve Moldova arasında özgürce seyahat etmesine imkan sağlamaktadır. Şubat 2016 tarihli Moldova Cumhuriyeti'ne ilişkin Konsey kararlarının ardından geçen yıl kabul edilen reformlar da başka bir örnektir. 

Avrupa Parlamentosu ortaklığımızın geliştirilmesinde ve gerçekten önem arz eden hususlara odaklanmamızda; Moldova'nın daha güçlü demokratik kurumlarla, daha güçlü bir ekonomiyle, kendi yurttaşlarının ihtiyaçlarına gerçek anlamda cevap verebilen güçlü bir ülke olmasına yardımcı olmamızda son derece aktif rol oynamıştır.

Dinlediğiniz için teşekkür ederim

Video: http://ec.europa.eu/avservices/video/player.cfm?ref=I144193