EU actions to counter Da’esh

DAEŞ’le mücadelede AB’nin adımları

Brüksel, 09/02/2018

Avrupa Birliği hem Birlik içinde hem de Birlik sınırları dışında terörle mücadele konusunda tam bir kararlılık taşımakta olup temel hedefi, DAEŞ ve diğer terör gruplarının ortadan kaldırılmasıdır. Desteğimiz ceza-adalet yaklaşımına dayanmakta olup uluslararası hukuk, temel değerler ve uluslararası insan hakları standartlarına tam uygunluk arz etmektedir.

 

Avrupa Birliği hem Birlik içinde hem de Birlik sınırları dışında terörle mücadele konusunda tam bir kararlılık taşımakta olup temel hedefi, DAEŞ ve diğer terör gruplarının ortadan kaldırılmasıdır. Kapsamlı AB adımları, radikalleşmenin ve şiddet içerikli aşırıcılığın önlenmesinden terörle askeri yöntemler dışında mücadeleye ve hatta çatışma sonrası aşamada toplumların rehabilitasyonu ve uzlaştırılmasına yönelik destek verilmesine kadar geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. Desteğimiz ceza-adalet yaklaşımına dayanmakta olup uluslararası hukuk, temel değerler ve uluslararası insan hakları standartlarına tam uygunluk arz etmektedir.

Mayıs 2016’da revize edilen AB’nin Suriye ve Irak ile ISIS/DAEŞ tehdidine karşı Bölgesel Stratejisinin (EU Regional Strategy for Syria and Iraq as well as the ISIL/Da'esh threat) kabulünden sonra AB, arasında Birleşmiş Milletler (BM),  Küresel Terörle Mücadele Forumu (GCTF) ve DAEŞ’e karşı Küresel Koalisyonun (Global Coalition against Da'esh) da bulunduğu uluslararası ortaklarıyla olan ikili ve çok taraflı angajmanına hız vermiştir. Ortak amaç, yabancı terörist savaşçıların yayılmasını durdurmak, DAEŞ’ten kurtarılan bölgelerde istikrarı sağlamak, DAEŞ finansmanını sıkıştırmak ve DAEŞ mesajlarıyla mücadele etmektir. DAEŞ’le uzun vadede mücadele, terörizmin yayılmasını kolaylaştıran siyasi ve sosyo-ekonomik temel sebeplerin ele alınmasını gerektirmektedir.

Terörle mücadelede AB’nin özel adımları

Başta DAEŞ’e karşı olmak üzere, terörle mücadeleyi geliştirmek ve koordine etmek maksadıyla, AB Kurumları içinde ve dünyanın farklı bölgelerinde bulunan AB Delegasyonları ağı çapında terörle mücadeleye adanmış özel yapılar oluşturulmuştur. Bugüne kadar 13 terörle mücadele uzmanı en önemli AB Delegasyonlarına gönderilmiş olup bu uzmanların görevi yerel makamlarla irtibatı sağlamak ve ortak terörle mücadele çabalarına katkı sağlamaktır. 

Ürdün, Lübnan, Mısır, İsrail ve Tunus’la somut Terörle Mücadele Eylem Planları yapılmıştır. Irak’la olan Terörle Mücadele Eylem Planı da tamamlanmak üzeredir. BM ve DAEŞ’e karşı Küresel Koalisyon koordinasyonunda yapılan ikinci çalışmada AB, içeriği zengin çalışmada Irak istihbarat toplumuyla doğrudan angaje olmaktadır.

Bugün AB tarafından Şiddet içerikli Aşırıcılığın Önlenmesi/Şiddet içerikli Aşırıcılıkla Mücadele projelerine verilen fon desteği miktarı toplamda 300 milyon Avrodur. Bu projelerin odağı özellikle Orta Doğu ve Kuzey Afrika olmakla birlikte Batı Balkanlar, Türkiye, Orta Asya ve Pakistan da coğrafi kapsama girmektedir.

Radikalleşmenin ardında yatan sebeplerin araştırılması ve alternatif yolların ortaya konması amacıyla AB, arasında STKların, yerel belediyelerin ve dini örgütlerin de bulunduğu pek çok aktörle birlikte çalışmaktadır; bunun yanında AB, entegre sınır yönetimi ve terörle mücadele gibi alanlarda operasyonel becerilerin geliştirilmesi amacıyla da güvenlik birimlerine de destek vermektedir. 

Silahların ve çift kullanımlı malların teröristlere yönlendirilmesinin önlenmesi, AB ihracat kontrol kurallarının rehber ilkelerinden biridir. Böylesi yönlendirmelerin tespiti amacıyla AB, DAEŞ de dâhil terör örgütlerine yönelik silah ve bomba yapım materyalleri tedarikinin takibine de destek vermektedir.

AB, BM Güvenlik Konseyi’nin DAEŞ’e ekonomik kaynak sağlamayı yasaklayan 2253/2015 sayılı kararını bağlayıcı nitelik taşıyan AB mevzuatı olarak iç hukukuna aktarmıştır. Bu yasak, hem doğrudan hem de dolaylı petrol ticareti için de geçerlidir.

AB, DAEŞ’i yargı önüne çıkartmak; savaş alanında delil toplamak ve toplu mezarlar konusunu ele almak amacıyla, arasında yargı sektörünün de bulunduğu askeri olmayan yollarla Irak ve Suriye’de de dâhil olmak üzere, DAEŞ’le mücadelesinde Küresel Koalisyona destek veren geniş bir dizi tedbiri kabul etmiştir. AB, Koalisyonun dört çalışma grubunun (yabancı terörist savaşçılar, karapara aklamayla mücadele / terörizmin finansmanıyla mücadele, iletişim ve istikrar) üyesidir. Küresel Koalisyon İletişim Hücresi (Global Coalition Communication Cell) projeleri ile AB projeleri arasında var olan sinerji, devam ettirilmektedir (örneğin Ürdün’de, Lübnan’da ve Tunus’ta).

IRAK

Irak'ta kurtarılan bölgelerde istikrarın sağlanması AB'nin önemli bir önceliği olmuştur. Küresel Koalisyonun patlayıcı maddelerin zararlarının azaltılması alt çalışma grubunun eş başkanı olarak AB, Birleşmiş Milletler Mayın Eylem Biriminin (UNMAS)  Irak'a dönmesini sağlamak üzere   6.3 milyon Avro aktarmıştır. AB, UNMAS ve Küresel Koalisyon ortaklarıyla birlikte Irak'taki "mayından temizleme" çalışmalarına bütüncül ve birleştirici bir yaklaşımın getirilmesine ve donör kooridnasyonunun yönetilmesine ön ayak olmuştur. Bu çabalar sonucusunda Irak'taki patlaycıların zararlarının azaltılmasına yönelik tüm donörlerden 200 milyon Avro'nun üzerinde katkı sağlanmıştır.  AB ayrıca BM Kalkınma Programının İstikrarı sağlama Fon Aracı'na da 64.4 milyon Avro aktarmıştır.   

Güvenlik sektörü ve hukukun üstünlüğünün desteklenmesi AB'nin Irak'ta istikrarın sağlanmasına sağladığı katkıların önemli birer parçasıdır. DAEŞ'ten kurtarılan bölgelerde, polis eğitimi, Irak'ın terörle mücadele çabalarının geliştirilmesi, Irak güvenlik birimlerinin birlikte çalışabilme kabiliyetinin arttırılması, insan haklarına uygun bir terörle mücadele stratejisinin geliştirilmesi ve diğer idari ve hukuki tedbirlerin alınması gibi alanlara yönelik 16 milyon Avro ayırılmaktadır. Kasım 2017'de AB, Irak sivil güvenlik sektör reformunu desteklemek ve terörle ve organize suçla mücadele alanlarında stratejik öneri ve destek sunmak üzere sivil bir misyon görevlendirmiştir.  

Bu faaliyetler, 3.5 milyon Avro tutarındaki katkıyla Ülke İçerisinde Yerlerinden Edilen Kimseler ile ev sahibi toplumlar arasındaki gerginliğin azaltılması suretiyle Irak'ta istikrarın sağlanması çabalarına destek olan daha önceki AB girişimlerinin devamını da sağlamaktadır.  Irak'ta uzun vadeli istikrarın sağlanması amacıyla, AB çeşitli faaliyetler yoluyla ulusal ve toplumsal düzeyde uzlaşının yanı sıra yerel yönetimlere de destek olmuştur.  

AB, 2014 yılından bu yana aktardığı toplam 370 milyon Avro ile çatışmanın mağdurlarına destek olmak amacıyla Irak'a sağlanan insani yardımların başını çekmektedir.  

SURİYE

Avrupa Birliği'nin Suriye'deki temel amacı, BM Güvenlik Konseyi'nin 2254/2015 sayılı Karası uyarınca gerçek bir siyasi çözüm yoluyla Suriye'deki çatışmanın sona erdirilmesi ve DAEŞ ve diğer terör örgütlerinin kararlılıkla yenilgiye uğratılmasıdır. Bu da ancak Suriye'nin liderlik ettiği ve sahiplendiği, ülkeye uzun soluklu barışı getirecek, Suriyelilerin evlerine güvenli ve insan onuruna yaraşır biçimde dönmelerini sağlayacak ve ülkenin yeniden inşasına katkıda bulunacak bir siyasi geçiş süreciyle mümkündür.      

Çatışmanın başından bu yana AB, ülke içerisinde yerlerinden edilen kimseler ve onlara ev sahipliği yapan toplumlar dahil, Suriye'de yaşayan Suriyeli nüfusa yönelik, özellikle insani ihtiyaçların karşılanması amacıyla 740 milyon Avro olmak üzere, 1 milyar Avro'nun üzerinde destek sağlamıştır. 

Direnme gücünün ve istikrarın desteklenmesi amacıyla, insan hakları ihlallelerinin belgelenmesi, bağımsız medyanın desteklenmesi, geçiş dönemi adaleti ve hesap verebilirlik ve kapasite geliştirmek üzere, Suriye sivil toplumuna ve insan hakları örgütlerine asgari 13.7 milyon Avro tahsis edilmiştir.

AB, Suriye'de DAEŞ dahil tüm taraflarca işlenmiş, savaş suçu kabul edilebilecek olanlar dahil, her türlü ağır insan hakları suistimali ve ihlalleri karşısında geçiş dönemi adaleti ve hesap verebilirlik kavramlarını kuvvetli biçimde desteklemektedir. AB bu çerçevede çeşitli projelere destek vermektedir, örneğin;

Diyalog girişimleri, geçiş dönemi adaleti  ve şiddet içeren aşırıcılıkla mücadelenin desteklenmesi amacıyla 65.2 milyon Avro'yu aşkın fonun yanı sıra silahlı çatışma tarafları arasında siyasi diyalog sürecinin desteklenmsi amacıyla 2 milyon Avro sağlanmıştır. Temel eğitim ve ikinci basamak eğitime katılan öğrencilerin sayısını ve eğitim kalitesini arttırmak, çocuk ve gençlerin psiko-sosyal gelişimlerini desteklemek üzere "kayıp kuşak olmasın"  girişimine katkıda bulunmak amacıyla eğitim sektörüne asgari 80 milyon Avro aktarılmıştır.

Direnme gücünün ve sosyal uyumun desteklenmesi amacıyla kitle iletişim programları ve platformlarının kullanılmasını teşvik etmek, Suriye toplumunun tüm kesimlerinde şiddet olayları ve radikalleşmeyle mücadele ve kapsayıcılığın desteklenmesini amaçlayan 8 milyon Avro'luk bir projenin yanı sıra Suriye'de sosyal uyum ve ılımlı seslerin desteklenmesine yönelik  1 milyon Avro tutarında bir proje hayata geçirilmiştir. 

Suriye'de Uluslararası Güvenlik ve Adalete, savaş mağdurları için küresel ölçekte adalet arayışına ve Suriye içinde savaşan tarafların işlediği savaş ve insanlık suçlarına yönelik iddiaların araştırılmasına  katkıda bulunan Uluslararası Adalet ve Hesap verebilirlik Komisyonu'nu desteklemek üzere 1.5 milyon Avro sağlanmıştır.  

Ayrıca AB, Suriye'den kaybolan kimselere ilişkin veri toplama süreci başlatılması için de 2017'den bu yana Kayıp Kişiler Uluslararası Komisyonu'nu desteklemektedir. Suriye'de işlenen En Ağır Suçların Faillerinin Uluslararası Hukuk çerçevesinde Araştırılması ve Soruşturulmasına Yardımcı olacak Uluslararsı, Tarafsız ve Bağımsız Mekanizmanın desteklenmesi amacıyla da 1.5 milyon Avro kaynak ayırılmıştır.