human rights

İnsan Hakları ve Demokrasi: dünyanın her köşesinde, insan haysiyeti ve eşitlik için gayret etmek

25.03.2020 Çar - 17:14

Avrupa Komisyonu Basın Duyurusu - Brüksel, 25 Mart 2020

Bugün Avrupa Komisyonu ve Yüksek Temsilci, Avrupa Birliği’nin 2020-2024 İnsan Hakları ve Demokrasi Eylem Planı ile Ortak Bildiri’yi kabul ederek insan hakları ve demokrasi alanındaki öncelikleri ve atılacak adımları belirledi. Bununla birlikte Eylem Planı’nın stratejik önemini de yansıtarak Plan kapsamındaki konularda nitelikli çoğunluk oylarıyla hareket edilmesi doğrultusunda Konsey’e bir de ortak teklif sunuldu. Bu teklifin amacı, insan hakları ve demokrasi konusunda karar alma süreçlerinin daha hızlı ve daha etkin hale getirilmesidir.

Değişen jeopolitik, dijital çağa geçiş, çevresel bozulma ve iklim değişikliği önemli sınamaları beraberinde getirmekle birlikte, daha demokratik ve daha kapsayıcı toplum yapısına doğru dönüşüm için fırsatlar da ortaya koymaktadır. Bugün sunulan teklif, yeni gerçeklikleri kucaklamaları ve AB’nin kurucu değerleri doğrultusunda birlikte hareket etmeleri için AB’ye ve Birlik üyesi devletlere atacakları adımları göstermektedir. 

Konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada Yüksek Temsilci / Başkan Yardımcısı Josep Borrell şunları söyledi: “Tıpkı yaşamakta olduğumuz Korona virüs pandemisinde de olduğu gibi kriz durumları, insan haklarının etkin uygulanması ve korunması açısından bir takım özel güçlükleri de beraberinde getirmekte ve demokrasilerimizin işleyişini sınamaktadır. Bu, Avrupa için değerleri ve menfaatlerini savunmak adına bir fırsattır. Karşımızdaki sınamalarla birlikte başa çıkabilmek için cesarete ve güçlü bir isteğe ihtiyacımız var. Bugün, tüm kaynaklarımızı daha hızlı ve daha etkin bir şekilde kullanarak dünyanın her yerinde demokrasi ve insan haklarını savunmak için, iddialı bir plan önerisinde bulunuyoruz.”

Daha önceki Eylem Planlarının kazanımlarından yararlanan yeni Eylem Planı önümüzdeki beş yıllık dönemin öncelikleri ve başlıca faaliyetlerini belirleyerek AB’nın dış eylemleri aracılığıyla insan hakları ve demokrasinin desteklenmesinde daha büyük rol oynayacağını taahhüt etmektedir. Eylem Planında beş faaliyet alanı bulunmaktadır:

  • Bireylerin korunması ve güçlendirilmesi,
  • Dirençli, kapsayıcı ve demokratik toplumlar inşa edilmesi,
  • İnsan hakları ve demokrasi için küresel bir sistemin desteklenmesi,
  • Yeni teknoloji kullanımının beraberinde getirdiği yeni fırsatların değerlendirilmesi ve güçlüklerin ortadan kaldırılması,
  • Birlikte çalışarak sonuçlar elde edilmesi.

 

Bu beş faaliyet alanı yerel koşullar ve özel durumlar dikkate alınmak suretiyle, ülke düzeyinde, bölgesel ve çok uluslu ölçekte uygulanacak operasyonel tedbirler için temel teşkil edecektir. Bunu yapabilmek için AB, insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü desteklemek ve korumak amacıyla elindeki çok çeşitli politika ve araçları kullanacaktır.

Daha hızlı harekete geçilmesi

Bildiri ve yeni İnsan Hakları ve Demokrasi Eylem Planıyla beraber Eylem Planı’nın stratejik önemini yansıtan ve daha hızlı ve etkili karar alınmasını amaçlayan ortak bir teklif de Konsey’e sunulmuştur. Üzerinde mutabık kalınması halinde Avrupa Birliği Konseyi İnsan Hakları ve Demokrasi Eylem Planı’nı oy birliğiyle kabul edecektir. Bu da gelecekte Konsey’in, yeni Eylem Planı’nın konusuna giren meselelerde nitelikli çoğunluğun oyuna göre hareket edeceği anlamına gelmektedir. Bu daha stratejik ve kendinden emin bir AB’ye doğru ilk adım olacaktır. 

Sonraki adımlar

Ortak Bildiri, AB İnsan Hakları ve Demokrasi Eylem Planı (2020-2024) ve beraberindeki Ortak Teklif, Konsey ve Avrupa Parlamentosuna iletilecektir. AB Eylem Planı’nın kabul edilmesi sürecinde sonraki adımların Konsey tarafından atılması gerekmektedir. AB Konseyine, Eylem Planının stratejik menfaat açısından önem taşıyan bir AB politikası olarak kabul edilmesinin önerilmesi de buna dâhildir.

Arka Plan

İleriye doğru büyük sıçramalar yapılmış olsa da, insan haklarının evrenselliği ve bölünmezliğine karşı direnç ve demokrasi alanındaki gerileme ele alınmalıdır. Bunların yanı sıra yeni teknolojiler ön safhada yer almakta ve bu teknolojiler hem fırsat hem de tehdit oluşturmaktadır. Örneğin, dijital teknolojiler insan hakları ve demokratikleşmeyi ilerletebilir, ancak bununla birlikte yeni teknolojilerin kötüye kullanımı artan kontrol, izleme ve baskı riskini taşımaktadır. Çevre alanındaki küresel zorluklar da insan haklarının korunmasını etkilemektedir. AB, insan hakları ve demokrasinin güçlü savunucusu olarak kararlı tutumunu muhafaza etmiştir. 2012 yılında AB, İnsan Hakları ve Demokrasi Stratejik Çerçeve belgesini kabul etmiştir. Stratejik Çerçeve, tüm bu alanlarda AB politikalarının etkinliğinin ve tutarlılığının arttırılması için tasarlanan prensipleri, hedefleri ve öncelikleri ortaya koymayı amaçlamıştır. Çerçevenin uygulanması için AB, 2012 ve 2015’te olmak üzere, iki Eylem Planı kabul etmiştir. 2012 yılında AB insan hakları ve demokrasi stratejik çerçevesinin kabul edilmesi, AB’nin insan hakları ve demokrasi alanındaki ilk iki eylem planı (2012-2014 ve 2015-2019), 2012’de AB’nin ilk İnsan Hakları Özel Temsilcisinin atanması ve 2019’da Konsey’in demokrasi konusunda aldığı kararlardan bu yana, AB üçüncü ülkeler içindeki faaliyetleri ve onlarla olan diyaloğunda daha koordineli, aktif, görünür ve etkin bir şekilde çalışmaya başlamış ve çok-taraflı düzeyde de daha belirgin bir rol üstlenmiştir.