Single-use plastics: New EU rules to reduce marine litter

Tek kullanımlık plastikler: AB'den deniz atıklarını azaltacak yeni kurallar

29.05.2018 Sa - 13:52

Avrupa Komisyonu - Basın Bülteni
Brüksel, 28 Mayıs 2018  

Okyanus ve denizlerdeki zararlı plastik atıkların miktarı sürekli artarken, Avrupa Komisyonu, Avrupa kıyılarında ve denizlerinde en çok karşılaşılan tek kullanımlık 10 plastik ürünün yanı sıra, kaybolmuş veya terk edilmiş balıkçılık malzemelerini hedef alan, AB genelinde geçerli olacak yeni kurallar teklif ediyor.

Bu atıklar, denizlerde bulunan atıkların %70'ini oluşturuyor. Yeni kurallar orantılıdır ve en iyi sonuçlar elde edilecek şekilde titizlikle oluşturulmuştur. Bu, farklı ürünler için farklı önlemler uygulanacağı anlamına geliyor. Halihazırda hesaplı alternatifleri bulunan tek kullanımlık plastik ürünlerin pazara girişi yasaklanacaktır. Doğrudan bir alternatifi bulunmayan plastik ürünlerde ise bu ürünlerin kullanımı ulusal çapta azaltılarak kullanımlarının kısıtlanmasına, tasarım ve etiketleme gerekliliklerine ve ayrıca üreticilerin atık yönetimi/temizlik yükümlülüklerine odaklanılacaktır.  Bu yeni kurallar Avrupa'yı küresel etkileri bulunan bir sorun konusunda dünyadaki uygulamaların ötesine taşıyacaktır.

Avrupa Komisyonu Sürdürülebilir Kalkınmadan Sorumlu İlk Başkan Yardımcısı Frans Timmermans şunları ifade ediyor: "Bu Komisyon, büyük sorunlar konusunda büyük adımlar atmaya ve kalanını ise üye devletlere bırakmaya söz verdi. Plastik atıklar inkar edilemeyecek kadar büyük bir sorun teşkil ediyor ve Avrupalıların bu sorunu çözmek için birlikte hareket etmesi gerekiyor, çünkü plastik atıklar havamıza, toprağımıza, okyanuslarımıza ve hatta yediklerimize karışıyor. Bugün sunulan teklifler, çeşitli önlemler sayesinde süpermarket raflarındaki tek kullanımlık plastik miktarını azaltacaktır. Bu ürünlerden bazılarını tamamen yasaklayacak, onların yerine insanların en sevdiği ürünleri kullanabileceği daha temiz alternatifler getireceğiz."

İstihdam, Büyüme, Yatırım ve Rekabetten Sorumlu Başkan Yardımcısı Jyrki Katainen ise şunları ekliyor: "Plastik şahane bir ürün olabilir, ancak plastikleri daha sorumlu şekilde kullanmalıyız. Tek kullanımlık plastikler akıllı, ekonomik veya çevre dostu bir seçenek değil, bugün verilen teklifler işletmelerin ve tüketicilerin sürdürülebilir alternatiflere yönelmesini kolaylaştıracaktır. Bu durum, Avrupa'nın gelecek on yıllar boyunca tüm dünyada talep görecek ürünler geliştirmesi ve ayrıca kıymetli ve kısıtlı kaynaklarımızdan daha fazla ekonomik değer yaratması için bir fırsattır. Plastik şişeleri toplama hedefimiz de gelişen plastik geri dönüşüm sektörü için gerekli hacimlere ulaşılmasını sağlayacaktır.

Tüm dünyadaki deniz atıklarının %85'ini plastikler oluşturuyor. Hava, su ve gıdalardaki mikro plastikler sofralarımıza ve ciğerlerimize kadar ulaşarak sağlığımız üzerinde bilinmeyen etkilere yol açıyor. Plastik sorununu çözmek bir zorunluluktur, ayrıca bu sorunun çözülmesi, inovasyon, rekabet ve istihdam yaratma alanlarında yeni fırsatlar sunabilir.

Şirketlere rekabet avantajı sağlanacak: Tüm AB pazarında geçerli tek bir kural dizisi olması, Avrupalı şirketlerin ölçek ekonomisi geliştirebileceği ve gelişen küresel sürdürülebilir ürünler pazarında daha rekabetçi olabileceği bir ortam yaratacaktır. Şirketler, depozito iadesi programları gibi tekrar kullanım sistemleri oluşturarak sürekli yüksek kaliteli malzeme tedariki sağlayabilir. Diğer durumlarda ise, daha sürdürülebilir çözümler arama girişiminde bulunmak, küresel rakipleri karşısında şirketlere teknolojik üstünlük sunabilir.

Farklı ürünler için farklı önlemler

2015'te plastik torba sorunu ele alındıktan sonra, Avrupalıların %72'si plastik torba kullanımlarını azalttıklarını söyledi (Eurobarometre). AB şimdi de Avrupa'daki deniz atıklarının %70'ini oluşturan 10 tek kullanımlık plastik ürününe ve balıkçılık malzemelerine odaklanıyor. Yeni kurallar şunları getirecek:

  • Bazı ürünlerde plastik kullanımının yasaklanması: Halihazırda hesaplı alternatifleri bulunan tek kullanımlık plastik ürünlerin pazara girişi yasaklanacaktır. Bu yasak plastik kulak temizleme çubuğu, çatal/bıçak/kaşık, tabak, pipet, içecek karıştırma çubukları ve balon çubukları için geçerli olacak ve bu ürünlerin tümü sadece daha sürdürülebilir malzemelerden üretilecek. Tek kullanımlık plastik içecek kutuları sadece kapakları üründen bağımsız olmadığı sürece piyasaya sürülebilecek.
  • Tüketimi azaltma hedefleri: Üye devletler, plastik gıda kapları ve içecek kutuları kullanımını azaltacaktır.Üye devletler ulusal azaltma hedefleri koyarak, satış noktalarında alternatif ürünler sunarak veya tek kullanımlık plastik ürünlerin ücretsiz verilmesini önleyerek plastik kullanımını azaltacaklardır.
  • Üreticiler için yükümlülükler: Üreticiler atık yönetimi ve temizlik masraflarının yanı sıra gıda kapları, paketler ve ambalajlar (örneğin cips ve tatlılar için), içecek kutuları ve bardaklar, sigara gibi filtreli tütün ürünleri, ıslak mendil, balon ve hafif plastik torbalar konusunda farkındalık oluşturma önlemleri için yapılan giderlerin karşılanmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca sektörün bu ürünler için daha az kirlilik yaratan alternatifler geliştirmesi için teşvikler verilecektir.
  • Toplama hedefleri: Üye devletler, örneğin, depozito iadesi programları yoluyla 2025'e kadar tek kullanımlık plastik içecek kutularının %90'ını toplamakla yükümlü olacaklardır.
  • Etiketleme gereklilikleri: Bazı ürünlerde, atıkların nasıl bertaraf edilmesi gerektiğini, ürünün olumsuz çevresel etkilerini ve ürünlerde plastik olduğunu belirten açık ve standartlaştırılmış etiketler bulunması zorunlu olacaktır. Bu durum, hijyenik pedler, ıslak mendiller ve balonlar için de geçerli olacaktır.
  • Farkındalık oluşturan önlemler: Üye devletler, tek kullanımlık plastiklerin ve balıkçılık malzemelerinin yarattığı kirliliğin olumsuz etkileri ve bu ürünler için mevcut tekrar kullanma sistemleri ve atık yönetimi seçenekleri konusunda müşterilerde farkındalık oluşturmakla yükümlü olacaktır.

Komisyon, sahillerdeki çöplerin %27'sini oluşturan balıkçılık malzemeleri konusunda, plastik içeren balıkçılık malzemeleri için mevcut politika çerçevesini üretici sorumluluk şemaları ile tamamlamayı hedefliyor. Plastik balıkçılık malzemesi üreticileri, liman kabul tesislerinden atık toplama masrafları ile bu atıkların taşınma ve arıtma masraflarını karşılamak zorunda olacaktır. Ayrıca, farkındalık oluşturma önlemlerinin masraflarını da karşılayacaktır. Balıkçılık malzemeleriyle ilgili yeni kuralların detaylarına buradan ulaşılabilir.

Sıradaki Adımlar

Komisyonun teklifleri, kabul edilmek üzere Avrupa Parlamentosuna ve Konseye sunulacaktır. Komisyon, diğer kurumları, bu dosyayla öncelikli olarak ilgilenmeye ve Mayıs 2019'daki seçimlerden önce Avrupalılara somut sonuçlar sunmaya teşvik ediyor.

Komisyon, 5 Haziran Dünya Çevre Gününe dikkat çekmek için tüketici tercihlerine ışık tutacak ve bireylerin plastik kirliliği ve deniz atıklarıyla mücadeledeki rolünün altını çizmek için AB genelinde bir farkındalık oluşturma kampanyası başlatacak.

AB ülkelerinin oluşturduğu deniz atıkları elbette dünya genelindeki sorunun sadece bir parçasını oluşturuyor. Avrupa Birliği bu konuda önayak olarak, hem G7 ve G20 yoluyla, hem de BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin uygulanmasıyla küresel seviyede bir değişim yaratmada güçlü bir konum elde edebilir.

Arka Plan

Bugünkü girişim, Avrupa Parlamentosu ve Konsey ile vatandaşlar ve paydaşlar tarafından olumlu karşılanan yasal düzenleme yoluyla, israfa ve zarara yol açan plastik atıklarla mücadeleyi amaçlayan Avrupa Plastik Stratejisinde belirtilen taahhütlerin devamı niteliğindedir. Teklif edilen önlemler, Avrupa'nın Döngüsel Ekonomiye geçişine, BM'nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşmasına ve AB'nin iklim konusundaki taahhütleri ile birlikte endüstriyel politika hedeflerine ulaşmasına katkıda bulunacaktır.

Bugünkü Direktif, Deniz Stratejisi Çerçeve Direktifi ve Atık Direktifleri gibi mevcut kurallar üzerinde şekillenmekte ve deniz kirliliğiyle mücadele konusunda örneğin Liman Kabul Tesisleri Direktifi kapsamındaki önlemleri ve mikro plastikler ile suda çözünebilir plastikler konusunda önerilen kısıtlamaları tamamlamaktadır. Yeni Direktif, olumlu tepkiler alan ve tüketici davranışlarında hızlı bir değişiklik sağlayan 2015 yılının başarılı Plastik Torba Direktifine benzer bir yaklaşım sergilemektedir.

Teklif edilen bu Direktif hem çevresel hem de ekonomik faydalar sağlayacaktır. Yeni önlemler örneğin;

  • 3,4 milyon ton CO2'e eşdeğer bir salımı önleyecek,
  • 2030'a kadar 22 milyar avroya mal olacak çevresel hasarların önüne geçecek,
  • Tüketicilere tahmini olarak 6,5 milyar avro tasarruf sağlayacaktır.

Bu ay içinde kabul edilen yeni AB atık kuralları ve hedefleriyle birlikte yeni kurallar, AB şirketlerinin birden fazla kez kullanılabilecek yenilikçi alternatifler, yeni malzemeler ve daha iyi tasarlanmış ürünler alanında yeni pazarlara önayak olabilmesi için ihtiyaç duyduğu netliği, yasal kesinliği ve ölçek ekonomilerini sağlayacaktır.

Bugünkü teklif hazırlanırken, Daha İyi Düzenleme (Better Regulation) gereksinimleri doğrultusunda paydaşlar ile yapılan istişareler ve kamu istişarelerinin yanı sıra etki değerlendirmeleri yürütülmüştür. Aralık 2017 ile Şubat 2018 arasında yapılan kamu istişarelerinde, istişareye katılanların %95'i tek kullanımlık plastiklerle mücadele edilmesinin hem gerekli hem de acil olduğu konusunda uzlaştılar. Ayrıca, katılımcıların %79'u bu önlemlerin etkili olabilmesi için AB genelinde uygulanmasının gerekli olduğuna inanıyor. Üreticilerin %70'i ile markaların %80'i de harekete geçilmesinin gerekli ve acil olduğu yanıtını verdi. %38'i son yılda olmak üzere %72'si ise plastik torba kullanımını azalttı.

Daha Fazla Bilgi İçin

Sorular ve Cevaplar: AB'den tek kullanımlık plastiklerle ilgili yeni kurallar

Rapor

Belirli plastik ürünlerin çevre üzerindeki etkilerinin azaltılması üzerine Direktif Teklifi ve Ek

Etki değerlendirmesi ve Özet