fbpx Avrupa Savunma Eylem Planı: Avrupa Savunma Fonuna Doğru | AB Türkiye

Avrupa Savunma Eylem Planı: Avrupa Savunma Fonuna Doğru

01.12.2016 Per - 14:18


Avrupa Birliği Komisyonu –Basın açıklaması
Brüksel, 30 Kasım 2016

Üye Devletler'in ortak savunma kabiliyetlerine ilişkin harcamalarını daha verimli yapabilmeleri, Avrupa vatandaşlarının güvenliğinin arttırılması ve rekabetçi ve yenilikçi bir sanayi altyapısının teşvik edilebilmesi amacıyla Avrupa Birliği Komisyonu, bir Avrupa Savunma Fonu ve ilgili bir takım faaliyetleri önermektedir.  

Başkan Jean-Claude Juncker  Birliğe Sesleniş 2016 konuşmasında, ancak Avrupa savunma sanayiinin inovasyonu ve kaynakların birleştirilmesiyle başarılabilecek bir hedef olan, hem yurt içi hem de yurt dışında yurttaşlarını savunabilen ve koruyabilen güçlü bir Avrupa'nın önemini vurguladı. Bugün Komisyon tarafından kabul edilen Avrupa Savunma Eylem Planı bu vizyona hizmet etmektedir.  
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker konuyla ilgili şunları söyledi: “Ortak güvenliğimizi garanti altına almak için, kara, hava, deniz ve uzay kabiliyetlerinden siber güvenliğe kadar stratejik öneme sahip ortak teknoloji ve ekipmanın geliştirilmesine yatırım yapmalıyız. Bu amaçla Üye Devletler arasında işbirliğinin arttırılması ve ulusal kaynakların daha büyük ölçeklerde bir araya getirilmesi gereklidir. Avrupa kendi güvenliğini sağlamadığı takdirde bunu bizim adımıza kimse yapmayacaktır. Güçlü, rekabet edebilir ve yenilikçi bir savunma sanayi altyapısı bize stratejik özerklik sağlayacaktır."   
Avrupa Savunma Eylem Planı çerçevesinde Komisyon'un önerileri şunlardır:

1 – Ortak savunma ekipmanı ve teknolojilerinin geliştirilmesi ve bu alanda ortak araştırmaların desteklenmesi amacıyla bir Avrupa Savunma Fonu oluşturulması: önerilen Fon, hukuki yapıları ve bütçe kaynakları bakımından farklı ancak tamamlayıcı olan iki "pencereyi" kapsayacaktır. 

  • Elektronik, meta-malzemeler, şifreli yazılımlar ya da robotik gibi yenilikçi savunma teknolojileri alanındaki ortak araştırmaları desteklemek üzere bir "araştırma penceresi". Komisyon 2017 AB bütçesi  kapsamında savunma araştırmaları için 25 milyon Avro teklif etmiş olup bu bütçenin 2020 yılına kadar toplam 90 milyon Avro'ya ulaşmasını beklemektedir. 2020 sonrası çok yıllı mali çerçeve kapsamında Komisyon, yıllık 500 milyon Avro bütçeli savunma araştırmaları programını teklif etmeyi planlamaktadır.    
  • Katılımcı Üye Devletlerin maliyetlerini azaltmak amacıyla belirli varlıkları birlikte satın almalarını sağlayacak bir mali araç görevi görecek olan "kabiliyet penceresi". Kabiliyetlere, teknoloji ve ekipmana sahip olacak Üye Devletler karar verecektir. Örneğin Üye Devletler İHA teknolojisine ortak yatırım yapabilecek ya da maliyetlerin azaltılması amacıyla toptan helikopter alımı yapabileceklerdir.  Büyüklük sırasına göre bu pencerenin yıllık bazda 5 milyar Avro tutarında bir bütçeye sahip olması gerekecektir. Komisyon bu tahmini rakama son halini vermek üzere bir kapsam değerlendirme çalışması yapacaktır.

2 – KOBİler, genç şirketler, orta büyüklükteki şirketler ve savunma sanayiinin diğer tedarikçileri: Avrupa Yapısal Fonlar ve Yatırım Fonları ile Avrupa Yatırım Bankası (AYB) grubu hâlihazırda çift amaçlı kullanılabilen bir dizi faaliyetin geliştirilmesi için mali destek sağlamaktadır. Komisyon, savunma tedarik zincirleri vasıtasıyla finansmana erişimin arttırılması çabalarında AYB'ye destek olacaktır. Verimli yatırım projelerine AB tarafından eş-finansman sağlanmasını ve savunma tedarik zincirlerinin modernizasyonunu destekleyecektir. İnsanların yenilikçi uygulamalar yaratabilmeleri için doğru yetenek ve teknolojik becerileri kazanabilmeleri amacıyla Komisyon, 'Beceriler alanında Sektörel İşbirliği Modeli/Blueprint for Sectoral Co-operation on Skills' kapsamında savunma sektöründe işbirliğini destekleyecektir.   

3 – Savunma için Tek Pazarın Güçlendirilmesi: Şirketlerin sınır ötesinde faaliyet gösterebilmesine ve Üye Devletlerin yaptıkları savunma harcamalarının karşılığını en iyi şekilde alabilmesine yardımcı olmak üzere Komisyon, Avrupa'da açık ve rekabetçi bir savunma pazarı için [gerekli olan] şartları güçlendirecektir. Bu doğrultuda Komisyon, savunma ve güvenlik alanında satın almalar ile AB transfer/nakilleriyle ilgili iki Direktifin (Directives on defence and security procurement and on EU transfers) etkin bir şekilde uygulanması için çaba gösterecek, savunma alanındaki satın almalarda sınır ötesi katılımı kolaylaştıracak, endüstriyel standartların geliştirilmesini destekleyecek ve AB uzay programları (EU space programmes) gibi sektörel politikaların ortak güvenlik ve savunma politikasına katkı sağlamasını teşvik edecektir.

Bir sonraki adımlar: Komisyon bundan sonra, Avrupa Savunma Fonunun oluşturulması hususu başta olmak üzere, bu önerileri tüm paydaşlarla tartışmaya açacaktır. 15-16 Aralık günlerinde yapılacak olan Avrupa Birliği Konseyi toplantısı, bir dönüm noktası niteliği taşıyacaktır.

Ön bilgi

Haziran 2014 tarihli siyasi ilke kurallarında-political guidelines Başkan Juncker şunları ifade etmişti: "Güvenlik ve savunma konuları söz konusu olduğunda daha güçlü bir Avrupa doğrultusunda çalışmamız gerektiği kanaatindeyim. Evet, Avrupa her şeyden önce ‘yumuşak bir güç'. Ne var ki en kuvvetli yumuşak güçler bile, en azından entegre savunma kapasiteleri olmadan uzun vadede yapamazlar."

14 Eylül 2016 tarihli Birliğe Sesleniş konuşmasında ise Başkan Juncker şunları söylemişti: "Artık Avrupa’nın sırtını başkalarının askeri gücüne dayama veya Mali’deki onurunu sadece Fransa’nın savunmasına bırakma lüksü kalmamıştır. (…) Avrupa savunmasının güçlü olabilmesi için Avrupa savunma sanayiinin yenilik yapması gerekiyor. İşte bu nedenle araştırma ve yenilikçiliğe hız kazandırmak üzere bu yıl sona ermeden önce, Avrupa Savunma Fonu ile ilgili bir teklif getireceğiz."

Geride kalan on yıl içinde AB’ye üye devletler savunma harcamalarını reel düzeyde yaklaşık %12 civarında azaltmıştır; ancak bu durum, Avrupa’da daha fazla işbirliği yapılarak telafi edilmiş değildir. Savunma ve güvenlik sahasında üye devletler arasında varolan işbirliği eksikliğinin getirdiği maliyetin yıllık bazda 25 milyar ile 100 milyar Avro arasında bir rakama tekabül ettiği tahmin edilmektedir (bkz. Ek).
Eylül 2016’da Bratislava’da düzenlenen Zirvede (Bratislava Summit) 27 Üye Devleti lideri şu neticeye varmıştı: "AB’nin sadece barış ve demokrasiyi değil; aynı zamanda, yurttaşları için güvenliği de teminat altına almasına ihtiyaç bulunuyor." Sınamalarla dolu bir jeopolitik ortamda liderler, Birlik dışlı güvenlik ve savunma konusunda AB işbirliğini güçlendirme gereği üzerinde de mutabık kaldılar. Somut anlamda Avrupa Birliği Konseyinin Aralık 2016 toplantısında "güvenlik ve savunma alanında somut bir uygulama planı kararlaştırılmalı ve başta kabiliyetler olmak üzere, Antlaşmalarda yer alan seçeneklerin daha iyi nasıl kullanılabileceğine karar verilmelidir."

Avrupa Savunma Eylem Planı, Birlik için yeni bir hedef çıtası oluşturan ve bu hedeflere varılması için atılması gereken adımları belirleyen Güvenlik ve Savunma Küresel Stratejisinin Uygulama Planı (Global Strategy's Implementation Plan on Security and Defence) ile Avrupa Birliği Konseyi ve Komisyonunun başkanları ve NATO Genel Sekreteri tarafından imzalanmış olan AB-NATO Ortak Deklarasyonunun (EU-NATO Joint Declaration) uygulanmasıyla yakından ilintili ve bunları tamamlar niteliktedir. Avrupa Savunma Eylem Planında teklif edilen adımlar, netice itibariyle daha güçlü bir NATO anlamı taşıyan daha kuvvetli bir Avrupa Birliği savunmasına giden yolu açacaktır.
 
Eylem Planı aynı zamanda Nisan 2016 tarihli Hibrid tehditlerle mücadele ve AB, Birlik Üyesi Devletler ve Birliğin ortağı olan ülkelerin dayanıklılığının arttırılması konulu Ortak Çerçeve (Joint Framework to counter hybrid threats) ile de bağlantılı olup bu tür tehditlerle mücadelede NATO ile işbirliğini arttırmakta; bu da, Komisyon tarafından Nisan 2015’te kabul edilen Avrupa Güvenlik Gündemi (European Agenda on Security) üzerine eklenen bir adım anlamına gelmektedir.