cleanairday

7 Eylül “Mavi Gökyüzü için Dünya Temiz Hava Günü” Türkiye ve dünyada ilk kez kutlanıyor  

07.09.2020 Pt - 19:52

07/09/2020
Birleşmiş Milletler tarafından “Uluslararası Mavi Gökyüzü için Temiz Hava Günü” ilan edilen 7 Eylül günü, Birleşmiş Milletler, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve 81 ilden en üst düzeyde katılımla Türkiye ve dünya genelinde ilk kez kutlanıyor.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürütülen, AB destekli Hava Kalitesinin İyileştirilmesi ve Kentlerde Farkındalığın Arttırılması Teknik Destek Projesi, “CityAir” kapsamındaki kutlamalar bu yıldan itibaren her yıl düzenlenecek. AB CITYAIR (CAFÉ Direktifi uyarınca) projesine destek veriyor. Ülke genelinde 31 ilde hava kalitesi modellemelerinin yapılması ve Temiz Hava Eylem Planlarının hazırlanmasıyla, proje politika yapıcı ve uygulayıcı kurumlara hava kirliliğiyle mücadelede doğru araçları sunacak.  

Kutlamalar kapsamında Temiz Hava Özel Etkinlik Oturumunda konuşan Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar, koronavirüs pandemisinin tüm dünyada temiz havanın önemini gösterdiğini ifade ederek bu konuda farkındalık yaratılması bakımından Birleşmiş Milletlerin bu kararından memnuniyet duyduğunu belirtti.

Türkiye’nin 31 ilinde hava kalitesi eylem planlarının güncellenmesi çalışmalarının yanı sıra AB destekli CityAir projesi kapsamında farkındalık yaratma faaliyetleri son iki yıldır devam ediyor.   Proje tamamlandığında 31 il için hava kirleticileri tespit edilecek ve böylece şehir ve cadde ölçeğinde mikro  düzeyde faaliyetlerin yürütülmesi mümkün olacak.

Günümüzde hava kalitesinin korunması, insan sağlığıyla ilişkili en kritik çevre sorunları gündeminin en üst sırasında yer alıyor. Dünya genelinde 10 kişiden biri kirli hava solumaktadır ve 8 milyon insan hava kirliliği nedeniyle çeşitli hastalıklara yakalanmaktadır. Bu kapsamda küresel çabaların birleştirilmesi ve işbirliğinin sağlanmasının önemi, Covid-19 pandemisinin tüm dünyayı sarsmasının ardından bir kez daha gündemin üst sıralarında yerini aldı.

Bu gelişmeler ışığında, Birleşmiş Milletlerin Aralık 2019’daki 74. Oturumunda 7 Eylül Mavi Gökyüzü için Dünya Temiz Hava Günü olarak ilan edildi. Bu yıl ilk kez kutlanan “Temiz Hava Günü” hava kalitesinin iyileştirilmesi için çalışmalar yürütülmesi ve her düzeyde kamuoyu farkındalığınıın arttırılmasını amaçlar.

AB bu amaçla büyük çaba göstermektedir. İddialı 2030 İklim ve Enerji Çerçevesi ve Avrupa Yeşil Anlaşması ile 2050 yılına kadar ilk karbon nötr ekonomi olarak yerini almayı hedeflemektedir. AB ayrıca bu yıl İklim Yasasını da kabul etti. Emisyon azaltımından kaynak verimliliğine, sürdürülebilir haraketlilikten sağlık ve çevrenin korunmasına kadar AB bu hedefine ulaşmakta, Covid-19 krizinden yara aldığından beri, çok daha kararlıdır.

AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Meyer-Landrut: "Hiçbir şey, soluduğumuz hava kadar değerli olamaz"

AB çapında bir yılda felç, astım ve bronşit gibi hastalıklarla karşı karşıya kalan yaklaşık 6.5 milyon kişinin bu sorunlarının temelinde hava kirliliğinin yattığını ifade eden AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Nikolaus Meyer-Landrut şunları söyledi:

"Bu fırsattan istifadeyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na UNEP Avrupa Ofisi ile birlikte bu önemli etkinliği düzenlediği için teşekkürlerimizi ifade etmek isterim. CITYAIR projesi aracılığıyla Bakanlık tarafından atılan bu tür adımlar ve sarf edilen bu tür çabalarla birlikte AB’nin Türkiye’de hava kalitesinin daha iyi bir biçimde yönetilmesine ve Türkiye’de yaşayanların yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı sağlamış olacağına olan inancım tamdır. Her yıl hava kirliliğiyle bağlantılı nedenler dolayısıyla, 400.000’den fazla insanın yaşam süresi kısalmaktadır. Ne var ki hiçbir şey soluk alıp vermekten daha değerli olamaz. İşte bu nedenle bizler Avrupa Birliği standartlarını olabildiğince üst seviyeye yükseltmeye çalışıyoruz ve kentlerin hava kalitesini çok yakından takip ediyoruz.

Bu alanda ortak bilgi ve deneyim paylaşımı için Türk Hükümeti ve belediyeleriyle birlikte çalışmaktan büyük bir memnuniyet duyuyoruz.”

Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar: Uzun vadeli stratejiler oluşturuyoruz

7 Eylül “Temiz Hava Günü”nün önemine vurgu yapmak amacıyla T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın evsahipliğinde 81 ilin Çevre Müdürlükleri’nin katılımıyla geniş tabanlı Temiz Hava Özel Oturumu düzenlendi. Oturumda konuşan T.C. Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Prof.  Dr. Mehmet Emin Birpınar, hava kalitesi ile ilgili her meselenin küresel ölçekte ele alınması gerektiğini belirtti. Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen “Uluslararası Temiz Hava Günü”nun, halihazırda yürütülen işbirliklerini daha da kuvvetlendireceğine işaret eden Birpınar, şöyle devam etti:

“Hava kalitesini iyileştirmek için ulusal ve uluslararası düzeyde pek çok çalışma yürütülüyor. Dumansız Hava Sahası uygulaması, Millet Bahçeleri ve Sayın Emine ERDOĞAN Hanımefendi’nin himayelerinde yürütülen Sıfır Atık Projesi gibi dünyaya örnek teşkil edecek çalışmalar birer birer hayata geçiriliyor. Birleşmiş Milletler Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirliliği Sözleşmesi ve İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin tarafı olarak sorumluluklarımızı yerine getiriyoruz. Hava kalitesinin iyileştirilmesi aynı zamanda iklim değişikliği ile mücadeleye de doğrudan katkı sağladığı için ayrıca önemsiyor birbirinden ayrılmaz görüyoruz. Ülke olarak enerji, ulaşım, sanayi ve tarım politikalarında çevre hassasiyetini her zaman ön planda tutuyoruz. Yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim, enerji ve kaynak verimliliği, ulaşımda altyapı projeleri hava kalitesinin iyileştirilmesinde doğrudan etki yapıyor. Yerli otomobilimizin elektrikli tercih edilmesi ve yerli güneş paneli üretim fabrikası yatırımı yakın zamanda gerçekleştirilen en önemli projelerin başında geliyor. ”

Şehiriçi ve şehirler arası ulaşımda bisiklet yolu projelerini finansal olarak destekliyor, 2023 yılı sonunda kadar 3000 km bisiklet yolu ve 3000 km yeşil yürüyüş yolu tamamlamak üzere gerekli adımları atıyoruz. Avrupa Bisiklet Ağı-Eurovelo ile entegre olacak bisiklet yollarının yapımını destekliyoruz. Özellikle pandemi sürecinde vatandaşlarımız toplu taşıma yerine bisiklet ve e-skuteri tercih ediyorlar.  Bu çerçevede özelliklie şehir merkezlerinde bisiklet ve e-skuter kullanımının yaygınlaştırılması için ilgili Bakanlıklarımızca ortak şekilde mevzuat çalışmasını yürütüyoruz.

Isınma için ülkemizin kaynaklarını en verimli ve etkin şekilde kullanmaya yönelik stratejiler geliştiriyoruz. Sanayide temiz teknoloji kullanımı ve emisyon azaltımı konusunda çalışmalarımıza devam ediyoruz. Bakanlık olarak uzun yıllardır hava kalitesini izliyoruz. Mevcut istasyonlardan elde edilen veriler, şehirlerin kirlilik durumuna ilişkin fikir veriyor. Yıllara göre kirliliğin değişimini takip edebiliyoruz.  Ancak hedefimiz her mahallenin, her semtin, her ilçenin hava kalitesi hakkında bilgi sahibi olmak. Bu hedef doğrultusunda yeterli sayıda istasyon kurmak, ciddi bir maliyet gerektiriyor. Bu nedenle, dünya genelinde uygulandığı şekilde ideal sayıdaki istasyon sayımızı, modelleme çalışmaları ile destekleyeceğiz” şeklinde konuştu.

Avrupa Birliği üyelik sürecinde 2009 yılında müzakerelere açılan Çevre Faslı altında bugüne kadar pek çok projenin hayata geçirildiğine işaret eden Birpınar, şunları söyledi:

“AB Direktifini iç mevzuata aktardık ve uyguluyoruz. Şu anda da “Çevre ve İklim Eylemi Sektör Operasyonel Programı”nı yürütüyoruz. Bu program kapsamında Avrupa Birliği tarafından ülkemize 335 milyon Avro tahsis edildi. Sözleşmeye bağlanan 41 adet projeden biri olan ve bu etkinliğe vesile olan "Şehirlerde Hava Kalitesinin İyileştirilmesi ve Kamuoyu Farkındalığının Artırılması Projesi" ile hava kalitesinin korunmasına esas kamuoyu farkındalığını artırmayı hedefliyoruz.”

UNEP Avrupa Direktörü Bruno Pozzi: İnsan sağlığı için en büyük çevresel risk hava kirliliği

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) Avrupa Direktörü Bruno Pozzi, Avrupa’da insan sağılığına karşı en büyük çevresel riskin hava kirliliği olduğunu belirtti. Pozzi; “Hava kirliliği, önemli bir çevresel bir sorun olmakla beraber, insan sağlığı ve ekonomiye de büyük bir zarar veriyor. Bu yüzden, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 7 Eylül’ü ‘Mavi bir Gökyüzü için Dünya Temiz Hava Günü’ ilan etmeye karar verdi. COVID-19 sürecinden sonra hep birlikte daha iyi bir gelecek inşa etmek için çalışmalara başlamışken, elimizde bulunan mevcut teknoloji ve çözümleri daha temiz bir gökyüzü hedefi için kullanabiliriz’’ dedi.

Prof. Dr. Alper Ünal: Bireysel farkındalık sürdürülebilir temiz hava için hayati önemde

Hava kalitesinin çevresel etkilerine ilişkin konuşan City Air Projesi uzmanı İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, İklim ve Deniz Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alper Ünal, koronavirüs salgınının, aslında bireysel önlemlerin hava kirliliği ile mücadelede ne kadar önemli bir rol oynadığını ortaya koyduğuna işaret etti. Ünal, “Özellikle büyük şehirlerde nüfusun önemli bölümünün evde kalmasına bağlı olarak trafiğe çıkan araç sayısının azalması, PM10 dediğimiz partikül madde kaynaklı hava kirliliğini yüzde 32 azalttı. Bu çok ciddi bir oran. Bunun kalıcı hale getirilebilmesi için kamuya olduğu kadar bireylere de önemli görevler düşüyor” dedi.

Birleşmiş Milletler’in, uluslararası düzeyde farkındalık yaratarak hava kalitesi konusunda küresel bir iyileşme hedeflediğine işaret eden Ünal, şöyle devam etti: “Bu konuda çalışan tüm aktörleri bir araya getirerek yerelden küresele yayılan bir çözüm üzerinde çalışılıyor. Biz de CityAir projesi kapsamında gerçekleştirdiğimiz Emisyon Envanteri Çalıştaylarında yerel yönetimler ve konuyla ilgili tüm paydaşların bilgilenmesini sağlıyoruz. Yerelde başlayan bu farkındalık, önümüzdeki süreçte konunun ulusal ölçekte ele alınmasını sağlayacak.’’

Isparta Emisyon Envanteri Çalıştayı online olarak yapıldı

Şehirlerde Hava Kalitesinin İyileştirilmesi ve Kamuoyu Farkındalığının Artırılması Projesi (City-Air) Projesi’nin dördüncü büyük teknik çalıştayı olan Emisyon Envanter Çalıştayı Isparta ili ve Güney İç Anadolu Temiz Hava Merkezi Müdürlüğünün sorumluluk alanındaki diğer dokuz (Afyon, Aksaray, Antalya, Burdur, Karaman, Kayseri, Konya, Nevşehir Niğde)  ilin katılımcıları ile birlikte gerçekleştirildi. İllerin taşra teşkilatı, belediyeleri ve hava kalitesi ile ilgili yetkililerinin katıldığı çalıştayda bu illerin hava kalitesine ilişkin mevcut durum ve gelecekteki planlama detayları konuşuldu. Çalıştay kapsamında düzenlenen eğitimlerde ise, illere özgü emisyon envanterinin gelişim aşamaları, temel ilkeler ve amaçlar ile modelleme detaylı olarak ele alındı.

“Mavi Bir Gökyüzü İçin Uluslararası Temiz Hava Günü’’nün amacı:

  • Hava kalitesinin; sağlık, çevre, ekonomi ve üretkenlik için öneminin toplumun her kesiminde anlaşılmasını sağlamak.
  • Hava kalitesinin iklim değişikliği ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri gibi diğer çevresel konularla yakın bağlantısını göstermek.
  • Bilgileri, yenilikleri ve başarı öykülerini paylaşarak hava kalitesini artıran çözümleri teşvik etmek.
  • Hava kalitesi yönetimi için hayata geçirilen yerel, ulusal ve uluslararası projeler arasında ortak stratejiler geliştirmek ve uluslararası paydaşları bir araya getirerek hava kalitesi çalışmalarına ivme kazandırmak.

CityAir (Şehirlerde Hava Kalitesinin İyileştirilmesi ve Kamuoyu Farkındalığının Artırılması  Projesi) hakkında:

Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Şehirlerde Hava Kalitesinin İyileştirilmesi ve Kamuoyu Farkındalığının Artırılması (CityAir) Projesi Türkiye’de 31 ilin hava kalitesinin korunması ve kamuoyu farkındalığı sağlanması amacıyla yürütülüyor. Bu amaçla düzenlenen eğitim ve iş birliği faaliyetleri, hava kalitesi çalıştayları ve saha ziyaretleri yerel personelin eğitiminde de büyük önem taşıyor.

   

Proje kapsamında, hava kalitesi yönetimine ilişkin konuların; karar vericiler, belediyeler, çocuklar, kadınlar ve toplumun farklı seviyelerinde anlaşılması ve bu konuda farkındalığın artırılması için çalışmalar yapılıyor.

Projede; Aydın, Denizli, İzmir, Manisa, Muğla, Uşak, Adana, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Mersin, Osmaniye, Amasya, Çorum, Giresun, Ordu, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Afyon, Aksaray, Antalya, Burdur, Isparta, Karaman, Kayseri, Konya, Nevşehir ve Niğde illeri yer alıyor.

Projede hedeflenenler:

  • Hava Emisyon Yönetim Sistemi (HEY) içinde envanter sistemi kapasitesinin “hava kalitesi” modellemeleri, GIS (Coğrafi Bilgi Sistemi) ve diğer tüm “Bilişim Teknolojileri” araçları ile geliştirilmesi.
  • Temiz Hava Bölgeleri dağılımına göre Güney İç Anadolu, Ege, Orta Karadeniz ve Akdeniz Bölgesi’nde yer alan 31 ilin Temiz Hava Eylem Planlarının güncellenmesi.
  • Şehir ölçeğinde emisyon azaltma stratejilerinin geliştirilmesi ve toplumdaki farkındalığı artırarak hava kalitesini yükseltmeye yardımcı olacak yol haritasının oluşturulmasıdır.

Kamuoyunu bilinçlendirmek için atılan adımlar:

  • Hava kalitesi konusunda kamuoyundaki farkındalık düzeyinin belirlenmesi için anket çalışmaları yapılıyor.
  • Hava kalitesi yönetimi kapsamında çalıştaylar düzenleniyor. Emisyon envanteri eğitimleri gerçekleştiriliyor. Hava kalitesi değerlendirmesi ve modellemesi eğitimleri veriliyor.
  • Çocuklar ve yaşlılar gibi seçili hedef gruplara ve hamileler, hastalar gibi risk gruplarına yönelik bilgilendirici broşürler basılıyor ve dağıtılıyor.
  • Genç kuşağa yönelik sosyal medya buluşmaları gerçekleştiriliyor. TV ve radyo spotları hazırlanarak hava kalitesinin geniş kitleler tarafından anlaşılmasını sağlayacak paylaşımlar gerçekleştiriliyor.
  • Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ile işbirliği içerisinde çalışılıyor.
  • Kamuya açık alanlarda, okullarda, il ve ilçe belediyelerinde hava kalitesinin korunmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Özellikle ilköğretim ve ortaöğretim seviyelerine göre eğlenceli ve öğretici aktarımların sağlanmasıyla akılda kalıcı faaliyetler planlanıyor.


Basınla ilgili sorularınız için:  

Miray Akdağ  - AB Türkiye Delegasyonu Basın Müşaviri  
miray.akdag@eeas.europa.eu
M +90 532 624 93 56 / T +90 312 459 88 77